Psikiyatri nedir, Psikiyatrist ne iş yapar?

Psikiyatri tıp eğitiminde bir anabilim dalıdır. Bu alandan uzman olan kişiye psikiyatrist denir. İlgilendiği başlıca konular; ruhsal belirtiler, bulgular, tanımlar, ruhsal görüşme, öykü alma, ruhsal durum muayenesi yapma, şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar, iki uçlu duygu durum bozuklukları, depresyon, kaygı bozuklukları, takıntı-zorlantı bozukluğu, travma ve ilişkili bozukluklar, çözülme bozuklukları, beden ile ilgili bozukluklar, yeme bozuklukları, uyku-uyanıklık bozuklukları, cinsel bozukluklar, dürtü denetimi bozuklukları, madde ve alkol kullanım bozuklukları, kumar oynama bozukluğu, nörobilişsel bozukluklar ve kişilik bozukluklarıdır. Bunları uluslararası tanı sınıflandırma sistemine göre tanır ve bilimsel metotlarla tedavi eder.

Temelde sinir sistemi anatomisi ve fizyolojisi baz alınarak, bahsi geçen hastalıkların biyolojik temellerini aydınlatmayı amaçlar. Beyin anatomisi, genetik alt yapı, reseptör yapısı ve nörokimyasal işleyiş süreçleri gibi alanlarda yapılan çalışmaları takip eder.

Hastalıkların ilaçla (antipsikotik, antidepresan, duygu durum dengeleyicisi, antianksiyete ve bağımlılık tedavisinde kullanılan ilaçlar), psikoterapiyle (Bilişsel Davranışçı Terapi, psikoanalitik psikoterapi, destekleyici psikoterapi, cinsel terapi gibi) ya da diğer ileri düzey yöntemlerle (Elektrokonvulsif Tedavi (EKT), Transkraniyal Magnetik Stimulasyon (TMS) gibi) tedavi edilmesini sağlar. İyilik halinin devamlı olması adına gerekli önlem ve yaklaşımları benimser.

Ağır ve kronik psikiyatrik hastalığı olan kişilerin evlerinde ziyaret edilmesi ve tedavilerin yapılması süreçlerini yönetir. Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM) aracılığıyla yapılan bu uygulamalar ile hastaların tedaviye uyum ve rehabilitasyonun en üst düzeyde tutulmasını sağlar.

İnsan bedeni bir bütündür. Bu bütünün bozulan parçaları maalesef psikiyatrik hastalıkların ortaya çıkmasına da neden olur. Bunlar psikiyatrinin konsültasyon-liyezon alanı ile ilgilidir. Psikiyatrist sahip olduğu tıbbi bilgileri kullanarak, çalışması bozulan organın bulunması için bir dedektif gibi araştırma yapar ve ilgili uzmanlık dalıyla iletişime geçer.

Adli psikiyatri, adalet mekanizmasının düzgün işlemesi üzerine çalışır. Bilirkişilik, ceza ehliyeti (ceza alma veya almama kararı vb.), yurttaşlık ehliyeti (vesayet altına alınma, akli meleke ile ilgili kararlar, evlilik iptali veya evlenme üzerine kararlar vb.), zorunlu tedaviler, bağımlılık ile ilgili denetimli serbestlik işlemleri, suç işlemiş psikiyatrik hastaların toplumdan muhafaza edilmesi, tedavi ve rehabilitasyonu gibi işlemleri yapar. Bunları yaparken resmî bir bilirkişi sıfatıyla yönetsel yapıya katılır: Sağlık kurulları, adli ihbar işlemleri, devlet memurlarının işe alınma muayeneleri, maluliyet, engellilik, iyileşme sonrası göreve dönüş kararı, emniyet, silahlı kuvvetler ve özel güvenlik personeli adaylarının mesleğe kabulü öncesi uygunluk muayeneleri; mensuplarının silahlı görev yapıp yapamayacaklarına dair kararlar, silahlarının alınması veya geri verilmesi kararları, geri hizmete veya aktif hizmete verilme kararları, askerliğe elverişlilik kararları, askeri ceza hukukunu ilgilendiren kararlar, Devlet Demiryolları İşletmesi görevlilerinin ve sürücü belgesine sahip olmak isteyenlerin muayeneleri, Gemiadamları muayenesi, silah ruhsatı muayenesi, gebeliğin sonlandırılması ve kısırlaştırma kararları gibi uygulamalar hep bu kapsamdadır.

Tüm bu süreçlerde kişinin sosyal hizmet uzmanlarınca değerlendirilmesi sağlanarak sosyal inceleme raporları hazırlatılır ve yaşam süreçlerine dair ayrıntılar elde edilir. Psikologların yaptıkların testlerle kişinin zeka düzeyi, kişilik profili ve zihin yapısı gibi parametrelere ulaşılır. Tüm bunlar psikiyatriste yol gösterir.

İnsan, yaşadığı sosyal çevreden bağımsız düşünülemez. Öykü alma ve görüşme sırasında yaşamla ilgili en küçük detay dahi sorgulanır. Bunların hastalık üzerinde yarattığı olumlu veya olumsuz etkiler değerlendirilir ve bütünleştirici bir yaklaşımla iyileştirici stratejiler belirlenir.